ختنه زنان:

"حق زن بر بدنش"، "هويت فرهنگى" يا توحش و جنايت؟

طبق آمارهاى يونيسف و سازمان بهداشت جهانى سالانه حداقل ٣ ميليون زن و دختر بچه در سنين نوزاد تا ١٥ سالگى در خاورميانه و کشورهاى آفريقايى ختنه شده اند. سن متوسط دختران ختنه شده بين ٤ تا ١٢ سال است. سازمان بهداشت جهانى مثله کردن تمام با بخشى از اندام تناسلى بيرونى زنان يا هر نوع صدمه اى به ارگانهاى تناسلى زنان را چه بدلايل فرهنگى و چه به دلايل غير پزشکى و غير بهداشتى، ختنه تعريف کرده است.

معناى عملى و فرهنگى ختنه زنان در کشورهاى آفريقايى از سنگال تا سومالى و در بين مسيحيان و مسلمانان ساکن اين کشورها متفاوت و بقرار زير است: ضمانتى براى حفظ بکارت دختران، وسيله اى براى کنترل جنسى و جلوگيرى از رابطه جنسى دختران قبل از ازدواج، تامين لذت جنسى بيشتر براى مردان، مرحله اى در بلوغ جنسى دختران، طهارت و پاکى جنسى دختران و تامين بارورى بيشتر زنان پس از ازدواج.

ختنه زنان صدمات و خطرات جانى غير قابل جبرانى براى آنان در بردارد. اختلال در دفع ادرار و عفونت مجارى ادرار، خونريزى دائمى، تشکيل زخمها و غده هاى مختلف تا حد يک توپ فوتبال از عادى ترين عوارض اين عمل وحشيانه هستند. دخترانى که ختنه شده اند بطور مادام العمر چه در هنگام رابطه جنسى و چه در موقع زايمان دردهاى شديدى را متحمل مى شوند.تاکنون کشورهاى مصر، غنا، سودان، کنيا، بورکينا فاسو، گينه و سنگال قانونا ختنه زنان را جرم محسوب کرده اند. اين قانون در سنگال نيز تصويب و به قانون مدنى کشور اضافه شد. بالاترين مراجع مذهبى و رهبران قبايل در سنگال اعلام کرده اند که حاضرند بميرند و زير بار چنين قانونى نروند و درست در موقع تصويب قانون ممنوعيت ختنه زنان، در دهکده اى در جنوب سنگال، ١٢٠ دختر را طى مراسمى ختنه کردند. دولت مصر و برخى از کشورهاى آفريقايى نيز تحت فشارها و شرايط مشابهى ختنه زنان را قانونا جرم محسوب کردند. در گينه مجازات ختنه زنان مرگ است اما اين قانون هيچوقت پيگيرى و اجرا نشده است. دولتهاى حاکم در آفريقا از ترس تکرار شورشهاى خونينى که در زمان حاکميت قدرتهاى استعمارى در آفريقا روى داد، قانون ممنوعيت ختنه زنان را اعمال و پيگيرى نمى کنند. مراجع مذهبى و سران قبايل کنيا در سالهاى دهه ١٩٥٠، وقتى که قانون ممنوعيت ختنه زنان تصويب شد، جنبشى به راه انداختند و دختران جوان را وادار کردند اين شعار را بدهند: "خودم خود را مى برم و ختنه مى کنم". با تصويب قانون ممنوعيت ختنه، اهالى دهکده هاى سنگال اعلام کرده اند که در مقابل اجراى اين قانون که همه اقوام و دوستان آنان را به مجرمين تبديل کرده است، مقاومت مى کنند. علاوه بر مقاومت ارتجاعى ناسيوناليستها و سران قبايل و مذاهب در آفريقا که سرسختانه از ختنه زنان دفاع مى کنند، بخشى از جنبش زنان در غرب هم تحت عنوان تهاجم فرهنگى قدرتهاى بزرگ غربى به فرهنگ مردم آفريقايى، معادل قرار دادن ختنه زنان با شعار و خواسته فمينيستى "کنترل زن بر بدن خودش" و اينکه اين عمل را زنان در حق زنان انجام مى دهند، مخالف مقابله با اين سنت ضد انسانى هستند. تا چند سال قبل فمينيستها على العموم و يکصدا ختنه زنان در آفريقا را محکوم مى کردند. با رواج ايده نسبيت فرهنگى در چند سال اخير بخشى از جنبش فمينيستى هم مخالفت با ختنه زنان را کنار گذاشته است. از جمله "جرمين گرير" فمينيست سرشناس و با نفوذ جهان غرب بدلايل زير٭ مقابله با ختنه زنان را مردود مى داند:

- ختنه پسران در بين مسلمانان و يهوديها چه در غرب و چه خارج از آن بعنوان يک سنت و فرهنگ صورت مى گيرد، چرا ما در غرب نسبت به آن عکس العمل نشان نمى دهيم؟ چرا سازمان ملل هيچگونه طرح و برنامه اى عليه آن ندارد؟ ختنه مردان در غرب محکوم نمى شود چون ما آن را بعنوان يک سنت برسميت شناخته ايم. چرا اين سنت را در مورد زنان آفريقايى به رسميت نمى شناسيم؟ - مردان براى زيبايى، آلت جنسى شان را سوراخ و به آن حلقه آويزان مى کنند، ما بدلايل فرهنگى يا عدم دخالت در زندگى خصوصى افراد کارى به آن نداريم. چرا در مورد ختنه زنان آفريقايى دخالت مى کنيم؟- عمل جراحى اندامهاى جنسى براى تعيين تکليف جنسيت افرادى که دچار اختلال جنسى هستند، توصيه شده و توسط پزشکان صورت مى گيرد. ما اين عمل را در غرب بعنوان يک عمل درست و لازم برسميت مى شناسيم. - در غرب بسيار معمول است که مراجع پزشکى درصد قابل توجهى از زنان را هنگام زايمان، بدون دليل موجه، سزارين مى کنند، يا دهانه رحم را براى خروج سر نوزاد پاره مى کنند (باوجود اينکه اين عمل به ماهيچه هاى مجارى ادرار و مقعد زن آسيب جدى مى رساند) يا بسيارى از زنان بدلايل متعدد رحم شان را کاملا بر مى دارند. چرا ما در غرب اين مشکلات را برسميت نمى شناسيم و با آن برخورد نمى کنيم اما به ختنه زنان در آفريقا کار داريم؟ - زنان و مردان براى زيبايى به عمل جراحى آلت جنسى شان و زنان به عمل جراحى زيبايى سينه هايشان دست مى زنند، چرا ما اين عمل را در غرب تقبيح نمى کنيم؟- زنانى که در غرب بدلايل مختلف بخشى از آلت جنسى شان را خودشان قطع مى کنند، يا اينکار را براى آويختن حلقه به آن و بدلايل زيبايى انجام ميدهند، ما حق آنها را در کنترل بر بدنشان و يا فرهنگ و علائق شخصى آنها را برسميت مى شناسيم، چرا اين در مورد زنان و دختران سوماليايى صادق نيست؟ چرا دختران غربى و آفريقايى نمى توانند به دلايل يکسان يعنى رسم و فرهنگ و داشتن کنترل بر بدنشان، دستگاه تناسلى شان را ببرند و سوراخ کنند؟ هردوى اينها، اين عمل را براى رضايت خودشان انجام مى دهند و نه ارضاى جنسى بيشتر مردان.- اين عمل عليرغم خطرات جسمى اش براى زنان، بين مردم قبايل آفريقايى همبستگى و اتحاد بوجود مى آورد و به آنها هويت فرهنگى مى دهد، چرا قدرتهاى غربى و آمريکا اين همبستگى را مختل مى کنند؟ اين هجوم امپرياليسم فرهنگى است و محکوم است.

- زنان را زنان ختنه مى کنند و نه مردان. - عليرغم دردناک و خطرناک بودن ختنه براى زنان، اين رسم با وجود اينکه پنجاه سال است که جنايى و غيرقانونى شده، و قدرتهاى غربى از غيرقانونى کردن آن حمايت کرده اند، ادامه دارد. ما بايد ختنه زنان را در آفريقا را بعنوان يک رسوم فرهنگى و کارى که خود زنان در حق خودشان انجام مى دهند، در نظر بگيريم، برسميت بشناسيم، و به جاى جنايى کردن آن، امکانات بهداشتى و پزشکى به آن اختصاص دهيم. در پاسخ به استدلالات فمينيستى جرمين گرير و ساير مدافعين نسبيت فرهنگى و احترام به هويت فرهنگى مردم آفريقا بايد گفت که ختنه پسران يا مردان بالغ در غرب هم يک سنت عقب افتاده و مذهبى است و بايد با آن مقابله فرهنگى و قانونى کرد. عمل پزشکى براى تعيين تکليف جنسيت افراد بالغى که مى خواهند از نظر جنسى زن يا مرد بشوند، امر خصوصى آنهاست و به عمل ختنه زنان در آفريقا ربطى ندارد. عمل جراحى جنسى دستگاه تناسلى يا سينه هاى زنان و مردان به منظور زيبايى از جانب زنان و مردان بالغ و بالاى سن قانونى صورت مى گيرد و حق آنهاست و اينهم ربطى به ختنه زنان در آفريقا ندارد. سوراخ کردن دستگاه تناسلى و سينه زنان و مردان براى زيبايى و آويختن حلقه به آن از جانب دختران و پسران بالغ تصميم خود آنهاست و به ختنه زنان در آفريقا مربوط نيست. قانون در غرب براى اين سوراخ کردنها يک حد سنى تعيين کرده است و والدين به اين عمل از جانب فرزندان زير سن قانونى خود عکس العمل نشان مى دهند و مانع آن مى شوند. عمل سزارين و يا پاره کردن دهانه رحم زنان در هنگام زايمان براى بيرون آوردن نوزاد يا سر او، اگر دليل موجه پزشکى نداشته باشد و صرفا براى راحتى کار مراجع پزشکى و يا اجتناب از هزينه بيشتر پزشکى صورت بگيرد، از نظر قانونى قابل رسيدگى و تعقيب و مجازات است. اينهم به ختنه زنان در آفريقا نامربوط است. اما در مورد کنترل زنان بر بدن خودشان و اينکه اين مردان نيستند بلکه زنانند که در آفريقا زنان را ديگر ختنه مى کنند، اول بايد ديد "زنان" ختنه شده در آفريقا در چه سن و سالى هستند. طبق گزارشات سازمان بهداشت جهانى وابسته به سازمان ملل، ختنه زنان از ماههاى بعد از تولد تا سن ١٥ سالگى صورت مى گيرد و متوسط آن بين ٤ تا ١٢ سال است. اينها زنان بالغ نيستند بلکه يا نوزادند يا دختربچه هايى در سنين چند ماهگى تا ١٥ سالگى. اين "کنترل زنان بر بدنشان نيست" اين جنايت در حق کودکان دختر است. طبق نرمهاى برسميت شناخته شده قانونى و انسانى متعارف در جهان امروز سن قانونى براى استقلال فردى، مدنى و حقوقى و جنسى دختران ١٦ يا ١٨ سال است و از اين سن به بعد از نظر جامعه زن، بالغ به رسميت شناخته شده و حق دارد بر مقدرات خود و از جمله در مورد بدنش بدلايل پزشکى و فرهنگى و زيبايى و جنسى مطابق نرمهاى انسانى و قانونى تصميم بگيرد. دخترانى که در آفريقا ختنه مى شوند زير سن قانونى هستند و آنها را در حاليکه وحشت زده هستند و جيغ مى کشند، زير تيغ مثله جنسى مى کشند. اين نه کنترل زن بر بدنش بلکه تجاوز به حقوق پايه اى نوزادان و کودکان است. اينکه در آفريقا زنان و نه مردان دختر بچه ها را ختنه مى کنند نه بدليل کنترل زنانه بر بدن زنان، بلکه بدليل اينست که زنان را نسبت به "زنان" محرم مى دانند و دسترسى مردان بر بدن زنان از نظر مذهبى و سنتهاى ارتجاعى حرام است. واقعا ايده تقدم زن بر انسان، فمينيستها را نسبت به پايه اى ترين حقوق کودکان و انسانها کور کرده است. تقدس بدن زن در اين آرمان تا آنجا پيش رفته که توحش و جنايت نسبت به دختربچه ها در آفريقا را "کنترل زن بر بدن خود" مى دانند. انجام عمل ختنه زنان توسط زنان را که بدليل مذاهب و سنتهاى واپسگرا انجام مى شود، را فرهنگ زنانه مى خوانند. زن بودن بر انسان بودن پيشى گرفته است و تا آنجا پيش رفته که همه دستاوردهاى مدنيت، حقوق فردى و مدنى آنان بعنوان انسانها و کودکان را پايمال مى کند. اما هجوم امپرياليسم فرهنگى و به رسميت شناختن ختنه بعنوان رسم فرهنگى زنان در آفريقا هم همان ايده ارتجاعى نسبيت فرهنگى است که اين توحش را بعنوان استاندارد فرهنگى، زيبايى و جنسى زنان در آفريقا يا ابزار هويت فرهنگى و همبستگى مردم در آفريقا به رسميت مى شناسد. حقوق انسان جهانشمول است، انسان شامل کودک، زن و مرد است، انسان شامل آفريقايى و آمريکايى و اروپايى است. کودکان دختر در آفريقا هم چه بعنوان انسان و چه بعنوان زن بايد از حقوق يکسانى و با انسانها و زنان در غرب برخوردار باشند. ختنه زنان نه حقوق زن است و نه حقوق کودک، و نه يک فرهنگ قابل احترام بلکه جنايت و وحشى گرى در حق کودکان دختر است. واقعيت اين است که اجراى قانون ممنوعيت ختنه دختران از آنجا که زير فشارهاى مالى آمريکا و ساير سازمانهاى کمک رسانى غربى، و در غياب يک جنبش مترقى براى حقوق و رفاه و آزادى زنان و کودکان و کل جامعه صورت مى گيرد، مبارزه با اين رسم وحشيانه را دشوارتر مى کند. مقابله با اين رسم و سنت ارتجاعى نه با سکوت در مقابل آن، نه با باج دادن به فرهنگ عقب مانده خودى و هويت فرهنگى و همبستگى قبيله اى و سران مذهبى مدافع آن، نه با دفاع از آن بعنوان "کنترل زن بر بدنش"، و يا حداکثر پناه بردن به راه حل هاى پزشکى بلکه در گرو مقابله قاطع فرهنگى و اجتماعى با رهبران مذاهب و قبايل و جنبش ارتجاعى آنان است. ختنه زنان در آفريقا زمانى مى تواند ريشه کن شود که همراه با اجراى قانون ممنوعيت ختنه زنان، جنبش فرهنگى و اجتماعى مترقيى عليه رسوم واپسگرا در جامعه دامن زده شده و حقوق ابتدايى کودکان و زنان از زير دست و پاى سران مذهبى و رهبران قبايل و دولتهاى بورکراتيک و ارتجاعى حاکم در آفريقا بيرون کشيده شود. جنبش کسب حقوق اوليه کودکان و زنان در آفريقا که در اولين قدم بايد ختنه زنان را غيرقانونى و مطرود کند، در عين حال پاسخى است به مدافعين تئورى ضد انسانى نسبيت فرهنگى و کسانى که تحت عنوان "کنترل زن بر بدنش" و زير لواى جنبش دفاع از حقوق زنان، به جنايت در حق کودکان دختر در آفريقا مشروعيت فمينيستى مى دهند.

٭ براى اطلاع بيشتر از استدلالات "جرمين گرير" به کتاب The Whole Woman، فصل Mutilation، صفحات ١٠٥-٩٤ مراجعه کنيد.