"خانه زنان هنرمند ايرانى" برگزار کننده اين فستيوال بود و فيلمهاى مورد مسابقه فيلمهاى ساخته شده پس از انقلاب ٥٧ بودند. فيلم ليلا يکى از نمونه هاى اشاعه و تشويق مردسالارى و زن ستيزى بود و بهمين دليل هم جايزه دريافت کرد.

با پايان جنگ ايران و عراق، عواملى مانند حضور قوى زنان در زندگى اجتماعى، پاگرفتن مجدد جنبش اعتراضى زنان و فشار جوانان و مسائلى مانند فتواى خمينى در آذرماه ١٣٦٦ در مورد حضور زنان در عرصه سينما، موجب ارائه بيشتر تصوير از زن در سينما و دادن نقشهاى اصلى به زنان گرديد. اما مضمون فرهنگى و آرمانى بسيارى از اين فيلمها عمدتا دست نخورده مانده و مبتنى بر ارزشهاى سنتى اسلامى و شرقى در مورد زنان و وجوه مختلف زندگيشان از تحصيل و شغل گرفته تا عشق، رابطه با مردان و فعاليت اجتماعى بود. از جمله اين دسته فيلمها، فيلم "ليلا" ساخته داريوش مهرجويى بود که در سال ١٣٧٦ به نمايش گذاشته شد. اين فيلم، موضوع بحثهاى حاد و داغى در تهران بود و بويژه زنان و دختران بشدت عليه آن مخالفت کردند و دامنه بحث در مورد اين فيلم به زن ستيزى و مردسالارى در جامعه ايران و حق اسلامى تعدد زوجات مردان و حقوق زن در اسلام و جمهورى اسلامى کشيده شد.

موضوع فيلم "ليلا"، زندگى زن عقيمى است که بدليل نگرانى شوهرش در مورد تداوم نسل خود، با پيشنهاد و فشار اطرافيان او را تشويق مى کند که براى پسردار شدن زن دومى بگيرد. پس از ازدواج مجدد مرد، همسر دوم او فرزند دخترى بدنيا مى آورد. ازدواج دوم هم به طلاق منجر شده و فرزند دختر، نزد ليلا و همسرش باقى مى ماند. ليلا، محور اين فيلم زن بى شخصيتى است که با تصميم خود مسبب سرنوشت تلخ چهار انسان ميشود. مدافعين اين فيلم، ليلا را تصوير تمام ظرافتها و لطايف روح حساس زن ايرانى خوانده و داستان فيلم را بحق قصه عشق شرقى مى خوانند. ليلا براى عمق بخشيدن به عشق خود نسبت به شوهرش، ترتيب ازدواج او را با زن ديگرى مى دهد اما در شب عروسى شوهرش، تاب نياورده و او را ترک مى کند. ليلا خود را کنار مى کشد تا شوهرش با زن ديگرى خوشبخت شود اما همين عمل حفظ رابطه او را با شوهرش غيرممکن مى کند. اين نمونه عشق شرقى و مازوخيسم و خودآزارى و عذاب است. خشونت عاطفى مستتر در اين فيلم که معنى زمينى و اجتماعى آن توجيه زن ستيزى و قانون اسلامى تعدد زوجات مرد و بيحقوقى زن در جمهورى اسلامى است، خشم و اعتراض زنان بسيارى را برانگيخت. ليلا انعکاس اجتماعى وسيعى در بين مردم داشت و بويژه دختران جوان شديدترين عکس العمل را به اين فيلم نشان دادند و در مجامع و ميزگردها و مدرسه و تريبونهاى مختلف آن را ضد زن خوانده و بحث را به لغو قانون اسلامى تعدد زوجات مرد و بيحقوقى زن در اسلام کشاندند. مهرجويى کارگردان فيلم در توجيه اين فيلم مى گويد: "ما تمدنى هستيم که بطرز عجيبى در مقابل مدرنيسم مقاومت کرده ايم" و "در فيلم شکاف پرنشدنى و عميقى بين دو طرز تلقى، يعنى دنياى سفيد و سياه سنت و مدرنيته و شرق و غرب نمى بينى، بلکه فيلم مى خواهد بگويد چگونه اين دو دنيا مى توانند به يک وحدت و سنتز برسند."

عجيب نيست در حاليکه در جوامعى که به يمن جنبشهاى قوى حقوق زن و پيشرفت ارزشهاى انسانى به فيلمها و آثار هنرى مشوق حقوق و پيشرفت زنان جايزه مى دهند در ايران زير سايه جمهورى اسلامى به فيلمهاى مشوق زن ستيزى و سنت و عقب ماندگى جايزه اهدا مى شود.

٭ براى اطلاع بيشتر از عکس العمل زنان و دختران جوان به فيلم ليلا به مقالات زير مراجعه کنيد:"A second wife to make a son: The film story all Iran is talking about", Douglas Jehi. New York Times, Published in The Observer 21 December 1997

وIranian women talking about Leila, Louis Oneil. Independent 18 December 1997

٭ مصاحبه با داريوش مهرجويى در مورد فيلم ليلا. ماهنامه زنان شماره ٤٠، دى و بهمن ١٣٧٦